Koffiepraat.nl forum over koffie, espresso, filterkoffie, horeca en technieken

ErikvW schreef:Van de Appartemento zijn niet zoveel technische varianten. Eerste indruk van de specs krijgk je als je de machine even opzoekt op Google.

HX is jargon voor Heat eXchanger, de stoom wordt hier opgewekt door een leiding die door de boiler heen loopt en niet door een aparte stoom boiler. Scheelt kosten maar heeft als nadeel dat stoomdruk niet apart af te stellen is maar afhankelijk is van de temperatuur instelling van je (zet)boiler. Dus als je een lage temperatuur instelt omdat je bijvoorbeeld donker gebrande koffie gebruikt, zal de stoom druk ook lager zijn.

Het is toch zo dat het water voor de zetgroep door die leiding wordt gevoerd. Het komt er koud in en heet uit. Het hete water in de boiler zorgt daarvoor en levert tevens stoom (en heet theewater)

En dan dat zo'n E-61 groep werkt met een thermosyphon systeem. Dat betekent dat er constant een stroom water, heel langzaam door de kop van boven naar benee heen circuleert.

Hier nog een leuke link voor de 3 verschillende systemen.


https://youtu.be/9gV0JmFxIg4



️

Simplefied, maar inderdaad, zo werkt een HX. Niks mis mee, ik heb er ook een gehad en was er prima tevreden mee. Ik vind het ook mooie techniek. Als ik het goed herinner heeft La Marzocco de dual boilers in de VS geïntroduceerd in samenwerking met Starbucks. De wens van Starbucks was namelijk om een apparaat te hebben dat én prima espresso maakt, én te bedienen is door minder getraind personeel. Inmiddels heeft Starbucks de filosifie wat omgegooid en zijn de apparaten minder mooi en is de dual boiler omarmd door diegenen die specialty koffie waarderen. Maar goed, een HX is nog altijd een apparaat waarmee heerlijke espresso gemaakt kan worden.

Misschien is het dus inderdaad een idee om een oude HX op Marktplaats te kopen en daarmee te experimenteren.

https://youtu.be/JCpyH56No5s


️

https://youtu.be/q_m2LFyl9Us

️

De toch wel denegrerende toon die ik in dit topic proef voor een heat exchanger is misplaatst en wil ik even ontkrachten voordat er een verkeerd beeld wordt geschetst van een machine met een heat exchanger.
Een dual boiler machine is helemaal niet per definitie de betere keus. Zie de keus van Kees van der Westen in de post die ik ergens hierboven deelde. Het stroomverbruik ligt lager bij een HX dan een DB en in een goede uitgedokterde machine met HX waarvan er nu al heel veel zijn is de temperatuur stabiliteit dik in orde.

Dus maak van een dual boiler machine geen paradepaardje. Het is een mooie techniek maar geen must.

Een citaat:

HX is wartewisselaar (Heat eXchanger) . 1 grote boiler rond de 130 graden zorgt voor stoom. Daardoorheen (meestal van onder naar boven) loopt een leiding van de pomp naar de zetgroep en van de zetgroep terug naar de leiding aan de onderkant van de boiler. Het water voor op de koffie wordt nu warm gehouden door het hete water in de boiler. En door de temperatuurverschillen stroomt het water rond door de leidingen (het thermosifon systeem). Vanwege de thermosifon heeft het koude water uit de pomp relatief weinig invloed op de temperatuur voor het water voor op de koffie. Hierdoor kan het water behoorlijk gelijkmatig verwarmd worden en kan een goede temperatuurstabiliteit behaald worden. Hoe goed hangt af van het ontwerp van de warmtewisselaar, de leidingen, de zetgroep en eigenlijk de hele machine zelf.

Een dubbelboiler systeem werkt met 2 boilers, 1 boiler voor de stoom en een aparte boiler voor het water voor op de koffie. De temperatuur van het water voor op de koffie kan nu makkelijker geregeld worden (niet per definitie beter) met bijvoorbeeld een PID regelaar. Echter, het koude water uit de pomp wordt direct in de boiler gepompt en heeft zodoende meer invloed op de algehele temperatuur van het water voor op de koffie.

In een filmpje van ruim 10 jaar geleden vertelt Kees van der Westen ook dat hij een extra boiler produceerde omdat de markt ernaar vroeg, terwijl hij zelf het systeem van warmtewisselaar veel beter vindt.

De vraag naar een PID is ook zoiets. Een PID is bijzonder geschikt voor complexe en veranderende industriële toepassingen (koffiebranders bijvoorbeeld) maar voegt weinig toe als je alleen maar iets op temperatuur wil houden. Die digitale cijfertjes geven de consument die Een Hele Goeie Machine wil kopen wel de *indruk* van volledige controle.

Misschien heb ik wat gemist, maar ik lees niet in de reacties dat een HX minder goed zou zijn dan een doubleboiler. Machines hebben een andere benadering. Saturated groups beschikken over een betere temp stabiliteit. Maar als je weet hoe je ermee om moet gaan zorgt een HX ook voor mooie espresso. Instelmogelijkheden bij een DB zijn volgens wat ruimer en makkelijk met al die PID controls op zet- en stoomketel.

️

Er wordt wat voorkeur uitgesproken voor een DB machine. Dat wil ik ontkrachten omdat het een andere techniek is en je niet het 1 boven het ander kunt schalen. Ook met een DB machine is het niet een exacte temperatuur die keer op keer tijdens extractie gelijk zal zijn.

bobbee schreef:Er wordt wat voorkeur uitgesproken voor een DB machine. Dat wil ik ontkrachten omdat het een andere techniek is en je niet het 1 boven het ander kunt schalen. Ook met een DB machine is het niet een exacte temperatuur die keer op keer tijdens extractie gelijk zal zijn.

Mee eens!

️