(Ik reageerde gisteren in 'volautomaten' op een topic over citroenzuur en ontkalken https://www.koffiepraat.nl/forum/viewto ... 78#p184378
Denk dat m'n reactie hier beter past.)

Citroenzuur is goedkoop en het werkt: het ontkalkt als de beste.
Maar het lijkt me toch niet de beste keuze voor espressomachines, gezien alle messingonderdelen en afdichtingen die gebruikt worden.
Als je het af en toe gebruikt, de concentratie niet te hoog maakt en de contacttijd niet te lang, zal het niet zo'n vaart lopen. Dus voor normaal huishoudelijk gebruik: niet zo'n probleem. Je hoeft niet direct bang te zijn dat de gaten in je machine vallen, maar volgens mij niet ideaal bij langere of meer frequente blootstelling.

Alle zuren zullen in meer of mindere mate metalen aantasten, maar citroenzuur bindt naast calcium ook makkelijk metalen aan zich: bijv. zink, koper, nikkel.
Messing bestaat in het algemeen uit zo'n 30-40% zink en 70-60% koper. Bij langere blootstelling kan citroenzuur het messing ontzinken: eerst krijgt het oppervlak een roze gloed, als het verder gaat wordt het koperkleurig. Het oppervlak wordt ook dof en wat ruw; lijkt me dat nieuwe kalkaanslag hier alleen maar sneller aan hecht.
Als het echt te lang duurt dan hou je een poreuse brosse koperen gatenkaas over: het zink is uit de metaalstructuur opgelost.

Hier wat voorbeelden uit mijn eigen machine: De trompet is helemaal koperkleurig. Als je de bovenste laag wegvijlt zie je daaronder het messing nog intact is.
Bij de bedieningsnok zie je dat deze twee kleuren heeft. Het deel dat in de zetgroep steekt (en ontkalker over zich heen krijgt) is aan de oppervlakte ontzinkt Het deel dat buiten de dichtingen steekt is niet aangetast.

Ik had zelf het anti-vacuumventiel een nachtje in de citroenzuur laten weken (vergeten eruit te halen): de volgende morgen was hij mooi roze ipv geel.
Zinkcitraat is overigens niet gevaarlijk: kan je gewoon als voedingssupplement kopen.

Als ik naar wat commerciële espresso-ontkalkers kijk, zie je vaak sulfaminezuur of melkzuur als ingrediënt.
Sulfaminezuur is een veiliger keuze: het heeft minder dan citroenzuur de neiging om verbindingen met metaal aan te gaan.
Melkzuur is nog wat milder voor metalen en afdichtingen, maar werkt dus ook langzamer om te ontkalken.

Daarnaast vormt citroenzuur calciumcitraat. Dat is slecht oplosbaar in water, en kan bij hogere temperaturen neerslaan.
Ik las ook iets over neutraliseren met baking soda. Dat lijkt me ook niet zo ideaal, denk dat de gevormde natriumzouten ook neer kunnen slaan in een residu.

Calciumsulfamaat is goed oplosbaar in water, zal makkelijker wegspoelen.

Ik snap het kostenargument van citroenzuur ten opzichte van commerciële ontkalkers, maar die zijn dus niet altijd 1-op-1 vergelijkbaar.
En een pot sulfaminezuur of een pot "Boiler Clean" is toch ook niet heel duur?

Het beste blijft natuurlijk onthard water gebruiken: wat er niet in gaat, hoeft er niet uit.